ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (CSIR) ਦੀਆਂ ਲਖਨਊ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ 13 ਨਵੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਰਾਹੀਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਸੰਮੇਲਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (NBRI), ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ CSIR ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਖਨਊ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ – NBRI, CIMAP, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲ ਸੰਸਥਾ – ਨੇ ਸ਼ੂਗਰ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਇਲਾਜ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਦਵਾਈਆਂ:
BGR-34: ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਦਵਾਈ ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਦਾਰੂਹਰੀਦਰਾ, ਗਿਲੋਏ, ਵਿਜੇਸਰ, ਗੁਡਮਾਰ, ਮੰਜਿਠ ਅਤੇ ਮੇਥੀ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ੂਗਰ ਰਿਵਰਸਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੈਕਲਿਟੈਕਸਲ(Paclitaxel): ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸੱਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਦਵਾਈ, ਬਲੱਡ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਿਕਰੋਲਿਵ(Picroliv): ਫੈਟੀ ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਇਸ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਲੀਵਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸੰਗਮ
ਐਮਿਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਸੰਚਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਰਿਵਰਸਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। BGR-34 ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੂਗਰ-ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਤੱਕ
ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲ “ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਤੱਕ” ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਡਾ. ਸੰਚਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ
ਐਨਬੀਆਰਆਈ ਅਤੇ ਸੀਆਈਐਮਏਪੀ ਵਰਗੇ ਅਦਾਰੇ ਵੀ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣਗੀਆਂ।
